Głównej zawartości

W drugiej połowie XIX wieku na ziemiach polskich w Galicji powstały pierwsze organizacje turystyczne i przewodnickie. W 1873 roku powołano Towarzystwo Tatrzańskie (od 1919 r. Polskie Towarzystwo Tatrzańskie), którego celem poza zrzeszaniem turystów była budowa schronów, schronisk i hoteli górskich oraz znakowanie ścieżek.
W innych poza Tatrami górach rozwija się turystyka, a od około 1907 roku również turystyka zimowa na nartach.

Od 1907 roku podejmowano próby zorganizowania w Tatrach pogotowia górskiego. Jednak dopiero śmiertelny wypadek znanego młodego kompozytora Mieczysława Karłowicza, który zginął podczas wycieczki narciarskiej w lawinie 8. lutego 1909 roku na stokach Małego Kościelca w Tatrach - przełamał opór austriackich władz. 29. października 1909 roku wyraziły one zgodę na działania stowarzyszenia Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego (TOPR).

Głównym organizatorem i pierwszym naczelnikiem Straży Ratunkowej został Mariusz Zaruski (1867-1941) - malarz, poeta, dawny zesłaniec carski na Syberię, wybitny taternik i narciarz, późniejszy generał WP, twórca polskiego żeglarstwa.

Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe było pierwszym ratowniczym stowarzyszeniem spoza krajów alpejskich, działającym na podstawie odrębnie zarejestrowanego statutu.

Po zakończeniu II Wojny Światowej zmieniły się granice Polski, co spowodowało utratę wielu górskich terenów w Karpatach Wschodnich. Do Polski przyłączone zostały Sudety, które wymagały zagospodarowania, a także nowej kadry przewodnickiej i ratowniczej.

Na początku lat 50-tych z inicjatywy Zarządu TOPR w Zakopanem oraz władz Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego (PTTK) rozpoczęto organizowanie pogotowia górskiego w Sudetach i Beskidach. Z końcem 1952 roku, na zakończenie kursów ratownictwa górskiego prowadzonych przez ratowników TOPR odbyły się zebrania założycielskie i powstały Sekcje Terenowe GOPR przyjmując nazwy: Beskidzkie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe PTTK z siedzibą w Bielsku-Białej, Krynickie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe PTTK z siedzibą w Krynicy oraz Sudeckie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe z siedzibą w Jeleniej Górze.

Później (wg nowego regulaminu GOPR z 17.IV.1956) TOPR, BOPR, KOPR i SOPR zostały przemianowane na grupy regionalne GOPR: Grupa Tatrzańska, Beskidzka, Krynicka i Sudecka.

W następnych latach powstawały dalsze grupy GOPR: w 1954 Grupa Rabczańska przemianowana w 1970 r. na Grupę Podhalańską, w 1961 Grupa Bieszczadzka, a w 1976 Grupę Sudecką podzielono na dwie: Grupę Karkonoską i Grupę Wałbrzysko-Kłodzką.

W tym okresie trwały usilne starania GOPR PTTK o włączenie się do międzynarodowej współpracy, w wyniku czego delegaci GOPR w 1957 r. uczestniczą jako obserwatorzy w Zgromadzeniu IKAR-CISA w Baden-Zürich w Szwajcarii, a później w roku 1968 GOPR zostaje przyjęty na członka zwyczajnego Międzynarodowej Komisji Ratownictwa Alpejskiego (IKAR-CISA).

W 1990-91 roku członkowie Grupy Tatrzańskiej GOPR doprowadzili do jej odłączenia i zarejestrowania jako samodzielnej organizacji przyjmując historyczną nazwę Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe z siedzibą w Zakopanem.

Odbywający się w Zakopanem w dniach 21-22 listopada 1998 r. VI Zjazd Delegatów GOPR postanowił o powołaniu kolejnej Grupy - Jurajskiej (przyjmując w strukturę organizacyjną dotychczasowe Jurajskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe).

Obecnie GOPR zatrudnia 61 ratowników etatowych, a wspomaga ich 1.078 ratowników ochotników gotowych nieść pomoc potrzebującym przez 24 godziny, 365 dni w roku. GOPR jest organizacją, w której statucie wpisana jest działalność na obszarach górskich (z wyłączeniem obszaru Tatr), a w sytuacjach kryzysowych, takich jak klęski żywiołowe także na pozostałym obszarze Polski.
Obszar, jaki zabezpiecza GOPR to pasma gór polskich od Karkonoszy poprzez Jurę Krakowsko-Częstochowską do Bieszczad, o łącznej powierzchni 20.410 km2. To 7.200 km szlaków turystycznych i 425 urządzeń narciarskich.

Poza niesieniem pomocy potrzebującym, w statucie GOPR zapisana jest również działalność profilaktyczna -zapobieganie wypadkom w górach, oraz ochrona środowiska górskiego.

GOPR realizuje cele statutowe w oparciu o siedem grup regionalnych:

  • Grupę Beskidzką
  • Grupę Bieszczadzką
  • Grupę Jurajska
  • Grupę Karkonoską
  • Grupę Krynicką
  • Grupę Podhalańską
  • Grupę Wałbrzysko-Kłodzką.

Więcej informacji można znaleźć na: www.gopr.pl

Tekst: na podstawie www.gopr.pl